Zaštita  od požara

Zaštita od požara predstavlja skup aktivnosti koje imaju za cilj smanjenje rizika za nastanak požara, odnosno brzo i efikasno gašenje požara, ako do istog dođe.

 

Prema Zakonu o zaštiti od požara, član 2, sistem zaštite od požara obuhvata skup mera i radnji za planiranje, finansiranje, organizovanje, sprovođenje i kontrolu mera i radnji zaštite od požara, za sprečavanje izbijanja i širenja požara, otkrivanje i gašenje požara, spasavanje ljudi i imovine, zaštitu životne sredine, utvrđivanje i otklanjanje uzroka požara, kao i za pružanje pomoći kod otklanjanja posledica prouzrokovanih požarom.  (“Sl. glasnik RS”, br. 111/2009, 20/2015, 87/2018 i 87/2018 – dr. zakoni)

Osnovni cilj propisanih mera zaštite od požara jeste zaštita života ljudi, telesnog integriteta, materijalnih dobara i životne sredine.

Subjekti zaštite od požara su državni organi, organi autonomne pokrajine, organi jedinica lokalne samouprave, privredna društva i druga pravna i fizička lica.

Subjekti zaštite od požara dužni su da postupaju u skladu s obavezama utvrđenim ovim zakonom i propisima donesenim na osnovu njega, da primenjuju mere zaštite od požara i eksplozija propisane zakonom, podzakonskim propisima i opštim aktima, da obezbede primenu planova zaštite od požara i drugih akata i odgovorni su za svaku aktivnost kojom menjaju ili mogu promeniti stanje i uslove zaštite od požara.

Takođe su dužni da angažovanjem raspoloživih ljudskih i materijalnih resursa učestvuju u gašenju požara i spasavanju ljudi i imovine ugroženih požarom, ako to mogu da učine bez opasnosti za sebe ili drugoga. (Zakon o zaštiti od požara, član 6, Sl. glasnik RS”, br. 111/2009, 20/2015, 87/2018 i 87/2018 – dr. zakoni)

Obaveze poslodavca u oblasti zaštite od požara

 

Osnovne obaveze pravnih lica u oblasti zaštite od požara obuhvataju odgovarajuću organizaciju zaštite od požara kao i opšte akte koje pravno lice mora da poseduje.

 

 

Ministarstvo unutrašnjih poslova u cilju utvrđivanja odgovarajuće organizacije i preduzimanja mera potrebnih za uspešno funkcionisanje i sprovođenje zaštite od požara vrši kategorizaciju objekata, delatnosti i zemljišta prema ugroženosti od požara.

 

 

Na osnovu ugroženosti od požara objekti, delatnosti i zemljišta dele se u tri kategorije:

 

1) sa visokim rizikom od izbijanja požara – prva kategorija ugroženosti od požara;

2) sa povećanim rizikom od izbijanja požara – druga kategorija ugroženosti od požara;

3) sa izvesnim rizikom od izbijanja požara – treća kategorija ugroženosti od požara.

 

Ministarstvo unutrašnjih poslova donosi rešenje o kategorizaciji i iz toga proističu obaveze poslodavca odnosno pravnog lica.

 

 

Za prvu kategoriju obavezno je organizovanje sprovođenja preventivnih mera zaštite od požara, obezbeđivanje tehnički opremljene i obučene vatrogasne jedinice sa potrebnim brojem vatrogasaca i obezbeđivanje adekvatne opreme i uređaja za gašenje požara.

 

Druga kategorija podrazumeva obavezno organizovanje sprovođenja preventivnih mera zaštite od požara i stalno dežurstvo sa potrebnim brojem lica stručno osposobljenih za sprovođenje mera zaštite od požara i obezbeđivanje adekvatne opreme i uređaja za gašenje požara.

 

Za treću kategoriju obavezno je organizovanje sprovođenja preventivnih mera zaštite od požara sa potrebnim brojem lica stručno osposobljenih za sprovođenje mera zaštite od požara i obezbeđivanje adekvatne opreme i uređaja za gašenje požara.

 

 

Subjekti svrstani u prvu i drugu kategoriju ugroženosti od požara obavezni su da donesu Plan zaštite od požara.

 

To je dokument koji sadrži prikaz postojećeg stanja zaštite od požara, procenu ugroženosti od požara, organizaciju zaštite od požara, predlog tehničkih i organizacionih mera za otklanjanje nedostataka i unapređenje stanja zaštite od požara,  proračun potrebnih finansijskih sredstava i propisane proračunske i grafičke priloge.

 

U Planu zaštite od požara bliže se prikazuju i podaci o broju vatrogasaca, tehničkoj opremljenosti i obučenosti vatrogasne jedinice, odnosno organizaciji preventivnih mera zaštite od požara, stalnog dežurstva kao i podaci o broju stručno osposobljenih lica za sprovođenje zaštite od požara.

 

Na Plan zaštite od požara i izmene i dopune tog plana pribavlja se saglasnost Ministarstva kojom se potvrđuje punovažnost ovih dokumenata.

 

 

Subjekti u trećoj kategoriji ugroženosti od požara imaju obavezu da donesu Pravila zaštite od požara. To je dokument koji opisuje način osposobljavanja zaposlenih za sprovođenje zaštite, proračun broja ljudi koji se mogu evakuisati, uputstva, planove evakuacije itd.

 

Svi subjekti zaštite od požara moraju imati planove evakuacije i uputstva za postupanje u slučaju požara.  Planovi i uputstva moraju biti istaknuti na vidljivom mestu. 

 

Za određene objekte (škole, ustanove kulture, zdravstvene ustanove, objekte visokogradnje itd.)  ili tehnološke procese (procese prilikom kojih se koriste eksplozivi, zapaljive materije ili gasovi i sl.) zakon propisuje dodatne obaveze kao što su sistemi za otkrivanje, javljanje i gašenje požara.

 

 

Prema Zakonu o zaštiti od požara potrebno je imenovati lice koje je stručno osposobljeno za sprovođenje zaštite od požara.

 

Za obavljanje poslova zaštite od požara može biti angažovano i drugo pravno lice koje ispunjava propisane uslove i ima ovlašćenje Ministarstva unutrašnjih poslova za obavljanje ovih poslova.

 

 

Poslodavac je u obavezi da sprovede osposobljavanje zaposlenih u oblasti zaštite od požara.  Po pribavljenoj saglasnosti Ministarstva poslodavac donosi program osnovne obuke, koja za zaposlene ima opšti i posebni deo koji sadrži specifičnosti zaštite od požara za delatnost kojom se pravno lice bavi.  Osnovnu obuku i praktičnu proveru znanja zaposlenih  mogu obavljati lica koja rade na poslovima zaštite od požara u pravnom licu u kome su zaposleni, ili drugo ovlašćeno pravno lice.  Osnovna obuka iz oblasti zaštite od požara organizuje se za sve zaposlene odmah po stupanju na rad, a najkasnije u roku od 30 dana od dana stupanja na rad.

 

Dužnost zaposlenih je da se upoznaju sa svim opasnostima od izbijanja požara, da prisustvuju osnovnoj obuci i proveri znanja iz oblasti zaštite od požara, da sprovode mere zaštite od požara, da se u radu pridržavaju propisanih uputstava, upozorenja, zabrana, a u slučaju požara da pristupe gašenju požara.

 

Provera znanja zaposlenih se vrši jednom u tri godine.

Nadzor nad sprovođenjem zakona o zaštiti od požara kao i kontrolu izvršavanja obaveza od strane poslodavca vrši Ministarstvo unutrašnjih poslova preko inspektora.  Ukoliko utvrdi da pravno lice ne postupa u skladu sa zakonom, inspektor rešenjem može naložiti preduzimanje određenih mera.